Ας ξεκινήσουμε με ένα παιχνιδάκι:
ΤΑ ΑΚΛΙΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ
ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ λέγονται οι άκλιτες λέξεις που συνοδεύουν, κυρίως, τα ρήματα και φανερώνουν τόπο, τρόπο, χρόνο, ποσό ή βεβαίωση.
α) Τοπικά επιρρήματα είναι αυτά που φανερώνουν τόπο και απαντούν στην ερώτηση πού; Τέτοια είναι τα εξής: πού, εδώ, εκεί, αυτού, (ε)πάνω, κάτω, καταγής, χάμω, μέσα, έξω, μακριά, κοντά, παντού, αλλού, κάπου, πουθενά, ψηλά, χαμηλά, αριστερά, δεξιά, μπροστά, πίσω, πλάι, δίπλα, απέναντι, αντίκρυ κ.λ.π.
β) Τροπικά επιρρήματα είναι αυτά που φανερώνουν τρόπο και απαντούν στην ερώτηση πώς; Τέτοια είναι τα εξής: έτσι, κάπως, αλλιώς, αλλιώτικα, καθώς, όπως, ως, πώς, μαζί, όμορφα, ωραία, καλά, κακά, σιγά, ήσυχα, έξαφνα, ξαφνικά, μεμιάς, μονομιάς, επίσης, ακριβώς, χωριστά, μόνο κ.λ.π.
γ) Χρονικά επιρρήματα είναι αυτά που φανερώνουν χρόνο και απαντούν στην ερώτηση πότε; Τέτοια είναι τα εξής: σήμερα, αύριο, μεθαύριο, χθες, προχθές, πέρυσι, πρόπερσι, φέτος, του χρόνου, τώρα, πρώτα, ύστερα, έπειτα, μετά, κατόπιν, απόψε, αμέσως, μόλις, ευθύς, συχνά, ξανά, γρήγορα, πάντα, κάποτε, ποτέ, όποτε, πότε, πότε-πότε, οποτεδήποτε, κάπου κάπου, άλλοτε κ.λ.π.
δ) Ποσοτικά είναι αυτά που φανερώνουν ποσό και απαντούν στην ερώτηση πόσο; Τέτοια είναι τα εξής: πόσο, τόσο, όσο, οσοδήποτε, κάμποσο, λίγο, πολύ, περισσότερο, αρκετά, καθόλου, μάλλον, εξίσου, τουλάχιστο, σχεδόν, περίπου κ.λ.π.
ε) Βεβαιωτικά ή αρνητικά επιρρήματα είναι αυτά που τα μεταχειριζόμαστε για να επιβεβαιώσουμε ή να αρνηθούμε κάτι. Τέτοια είναι τα εξής: ναι, βέβαια, μάλιστα, αλήθεια, αληθινά, σωστά, όχι, δε(ν), μη(ν), όχι βέβαια κ.λ.π.
στ) Δισταχτικά επιρρήματα είναι εκείνα με τα οποία δείχνουμε το δισταγμό μας για κάτι. Τέτοια είναι τα εξής: ίσως, τάχα (τάχατε), δήθεν, πιθανό(ν), άραγε.
α) Τοπικά επιρρήματα είναι αυτά που φανερώνουν τόπο και απαντούν στην ερώτηση πού; Τέτοια είναι τα εξής: πού, εδώ, εκεί, αυτού, (ε)πάνω, κάτω, καταγής, χάμω, μέσα, έξω, μακριά, κοντά, παντού, αλλού, κάπου, πουθενά, ψηλά, χαμηλά, αριστερά, δεξιά, μπροστά, πίσω, πλάι, δίπλα, απέναντι, αντίκρυ κ.λ.π.
β) Τροπικά επιρρήματα είναι αυτά που φανερώνουν τρόπο και απαντούν στην ερώτηση πώς; Τέτοια είναι τα εξής: έτσι, κάπως, αλλιώς, αλλιώτικα, καθώς, όπως, ως, πώς, μαζί, όμορφα, ωραία, καλά, κακά, σιγά, ήσυχα, έξαφνα, ξαφνικά, μεμιάς, μονομιάς, επίσης, ακριβώς, χωριστά, μόνο κ.λ.π.
γ) Χρονικά επιρρήματα είναι αυτά που φανερώνουν χρόνο και απαντούν στην ερώτηση πότε; Τέτοια είναι τα εξής: σήμερα, αύριο, μεθαύριο, χθες, προχθές, πέρυσι, πρόπερσι, φέτος, του χρόνου, τώρα, πρώτα, ύστερα, έπειτα, μετά, κατόπιν, απόψε, αμέσως, μόλις, ευθύς, συχνά, ξανά, γρήγορα, πάντα, κάποτε, ποτέ, όποτε, πότε, πότε-πότε, οποτεδήποτε, κάπου κάπου, άλλοτε κ.λ.π.
δ) Ποσοτικά είναι αυτά που φανερώνουν ποσό και απαντούν στην ερώτηση πόσο; Τέτοια είναι τα εξής: πόσο, τόσο, όσο, οσοδήποτε, κάμποσο, λίγο, πολύ, περισσότερο, αρκετά, καθόλου, μάλλον, εξίσου, τουλάχιστο, σχεδόν, περίπου κ.λ.π.
ε) Βεβαιωτικά ή αρνητικά επιρρήματα είναι αυτά που τα μεταχειριζόμαστε για να επιβεβαιώσουμε ή να αρνηθούμε κάτι. Τέτοια είναι τα εξής: ναι, βέβαια, μάλιστα, αλήθεια, αληθινά, σωστά, όχι, δε(ν), μη(ν), όχι βέβαια κ.λ.π.
στ) Δισταχτικά επιρρήματα είναι εκείνα με τα οποία δείχνουμε το δισταγμό μας για κάτι. Τέτοια είναι τα εξής: ίσως, τάχα (τάχατε), δήθεν, πιθανό(ν), άραγε.
ΟΙ ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ
Προθέσεις λέγονται οι άκλιτες λέξεις που μπαίνουν μπροστά από ουσιαστικά ή διάφορες άλλες λέξεις, για να φανερώσουν μαζί τους διάφορες επιρρηματικές σχέσεις τόπου, τρόπου, χρόνου, ποσού, αιτίας, στέρησης κ.λ.π.
Οι προθέσεις είναι τριών ειδών: μονοσύλλαβες, δισύλλαβες και τρισύλλαβες
α) οι μονοσύλλαβες είναι οι εξής: με, σε για, ως, προς
β) οι δισύλλαβες είναι οι εξής: μετά παρά, αντί, από, κατά, δίχως, χωρίς
γ) οι τρισύλλαβη είναι μία: ίσαμε
ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ λέγονται οι άκλιτες λέξεις που συνδέουν άλλες λέξεις ή προτάσεις μεταξύ τους.
Υπάρχουν 12 ειδών σύνδεσμοι, οι εξής:
1. Συμπλεκτικοί: και (ή κι), ούτε, μήτε
2. Διαζευκτικοί ή διαχωριστικοί: ή, είτε
3. Αντιθετικοί: μα, αλλά, παρά, όμως, ωστόσο, ενώ, αν και, μολονότι, μόνο
4. Συμπερασματικοί: λοιπόν, άρα, επομένως, ώστε
5. Ειδικοί: ότι, πως, που
6. Διστακτικοί: μήπως, μη(ν), να μη(ν)
7.Αιτιολογικοί: γιατί, επειδή, αφού
8. Υποθετικοί: αν, σαν, άμα
9. Τελικοί: να, για να
10. Χρονικοί: όταν, σαν, ενώ, καθώς, αφού, αφότου, πριν (να), μόλις, προτού, ώσπου, ωσότου, όσο, που, όποτε
11. Επεξηγηματικοί: δηλαδή
12. Συγκριτικοί: παρά
Υπάρχουν 12 ειδών σύνδεσμοι, οι εξής:
1. Συμπλεκτικοί: και (ή κι), ούτε, μήτε
2. Διαζευκτικοί ή διαχωριστικοί: ή, είτε
3. Αντιθετικοί: μα, αλλά, παρά, όμως, ωστόσο, ενώ, αν και, μολονότι, μόνο
4. Συμπερασματικοί: λοιπόν, άρα, επομένως, ώστε
5. Ειδικοί: ότι, πως, που
6. Διστακτικοί: μήπως, μη(ν), να μη(ν)
7.Αιτιολογικοί: γιατί, επειδή, αφού
8. Υποθετικοί: αν, σαν, άμα
9. Τελικοί: να, για να
10. Χρονικοί: όταν, σαν, ενώ, καθώς, αφού, αφότου, πριν (να), μόλις, προτού, ώσπου, ωσότου, όσο, που, όποτε
11. Επεξηγηματικοί: δηλαδή
12. Συγκριτικοί: παρά
ΤΑ ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΑ
Επιφωνήματα λέγονται οι άκλιτες λέξεις που φανερώνουν:
1. Αβεβαιότητα: χμ!
2. Απορία: α! ο! μπα!
3. Άρνηση: α μπα!
4. Έπαινο: μπράβο! εύγε!
5. Ευχή: μακάρι! είθε! άμποτε!
6. Θαυμασμό: α! ο! ποπό! μπα!
7. Κάλεσμα: ε! ω!
8. Παρακίνηση: άιντε! άμε! αλτ! μαρς! στοπ!
9. Περίπαιγμα: ε! ου!
10. Πόνο, λύπη: αχ! ω! οχ! όχου! αλί! αλίμονο!
11. Στεναχώρια, αηδία: ε! ου! ουφ! πα πα πα!
12. Χαρά: χα, χα, χα!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου